मनमाेहन ठकुल्ला सिलगढी / नेपाल एकीकरण हुनु पुर्वदेखी नै ऐतिहासिक युध्दकलाकाे पर्व भनी पहिचान बनाएकाे बागठाटाकाे भुवा पर्व सम्पन्न भएकाे छ ।

आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु पुर्व नेपालमा रहेका बाईसेचाैविसे राज्यहरु मध्ये पश्चिमकाे डाेटी राज्यलाई शक्तिशाली राज्यकाे रुपमा लिईन्थ्याे । डाेटी राज्यलाई शक्तिशाली बनाई राख्ने युध्दकला प्रर्दशन तथा तालिमका लागि भुवा पर्व प्रचलितमा रहेकाे यसका जानकारहरु बताउन्छन् ।

विरताकाे गाथा सहित तरवार नचाउदै युध्दकलाका अनेकाै तर्किपहरु भुवा नाचका क्रममा प्रस्तुत हुने गर्दछ । यसै क्रममा डाेटीकाे दिपायल सिलगढी नगरपालिका ५ बागठाटामा भुवा मेला शनिवार सम्पन्न भएकाे हाे ।

प्रत्येक वर्ष मंसिर ओैसीकाे दिनमा जगाउने भुवा पर्व यस वर्ष पनि मंसिर २६ गते ओैसीकाे दिन जगाएर आज ३० गते चन्के नचाएर गाेधुलीमा सम्पन्न भएकाे हाे । भुवा जगाउनु भन्दा पहिले भगवतीका हतियार ( तरवार ) चाेखाे पारेर खेल्ने गरीन्छ ।

डाेटेली राजाकाे पाला अर्थात् परापूर्वकालदेखि धाेति र स्टकाेट पहिनेर हातमा भगवतीकाे हतियार ( तरवार) समाते भुवा खेल्दै आएकाे स्थानीय दिलबहादुर काेलिले बताए । भुवा खेल्दा भुत प्रेतले बाधा नगर्ने र पृथ्वीमा भएका दुष्ट मनुष्य ( मानव) जातिहरूकाे पनि नष्ट हुने जनविश्वास रहेकाे काेलीले बताए ।

परापूर्वकालमा हिन्दु र मुस्लिम समुदायकाे लडाइँ हुँदा मुस्लिमले हिन्दुलाई काटमार गरेपछि लडाइँ तथा हिन्दुले आफ्नाे सुरक्षाको निमित्त भुवा पर्व खेल्दै (लडाइँकाे तयारी ) आएकाे अर्का स्थानीय टेक बहादुर भण्डारीले बताए । भु काे अर्थ भूमि र वा काे अर्थ पुज्नु तथा समग्रमा भूमि पुजेर खानु भन्ने जनविश्वास रहेकाे उनले बताएका छन् । गाउँले भुवा पर्व पुजेर खाँदा कुनै पनि किसिमकाे विपत्ति आइ नपर्ने जनबिश्वास रहेकाे भण्डारीले बताए ।

उनले भने ” भुवाले तरवार समाएर लड्न सिकाउछ, भगवती माताले शान्ति प्रकट गर्ने बताए । भुवा आफैमा उत्साहित पर्व हाे त्यसैमा तरेवार चलाउन अर्थात् ( भण्डारी ) युद्ध कलामा माहिर बनाउने उनले एक किसिमकाे तयारी रहेकाे उनले बताएका छन् ।

बागठाँटामा त्यहाँका भण्डारी जातिकाे पूर्खेली थलाे रहेकाले प्रत्येक वर्ष उक्त क्षेत्रमा भुवा पर्व मनाइन्छ । दमाउ लगायत अन्यबाजाकाे तालमा नाचिने भुवा पूजाले मनमा शान्ति र शक्ति पैदा गर्ने स्थानीयकाे भनाइ रहेकाे छ ।

डोटी राज्य मध्यकालमा बाइसे राज्यहरूमा सबैभन्दा शक्तिशाली राज्य हाे । डोटेली राजा भूपति शाहीको ( गनैरा गाैडा ) शासनकाल देखि चल्दै आएकाे उक्त पर्व वर्तमान समयमा लाेप हुन थालेकाे छ । उहिले नेपाली पाेशाकमा सजिएर खेलिने भुवा पर्वकाे वर्तमान समयमा आइपुग्दा राैनक हराउदै गएकाे छ ।

भुवा पर्वकाे जगेर्ना गर्न स्थानीय सरकारले केही चाँसाे देखाइदिए जगेर्ना हुँदै जाने मेलामा सहभागीहरूकाे भनाइ छ ।