धनगढी — धनगढी उपमहानगरपालिका–१ मा रहेको कैलाली जिल्ला कारागारबाट निस्कने ढलका कारण वरपरको वातावरण दुर्गन्धित बनेको छ। कारागारभित्रका शौचालयबाट निस्कने फोहोर उचित व्यवस्थापन नहुँदा स्थानीयवासी लामो समयदेखि समस्यामा परेका छन्।
स्थानीयका अनुसार कारागारबाट बग्ने ढल नजिकैका निजी जग्गामा जम्दा खेतीयोग्य जमिन प्रयोगविहीन बनेको छ। स्थानीय पार्वती खरेलको पाँच कट्ठा जमिनमा वर्षौँदेखि ढलको फोहोर जमिरहेकाले खेती गर्न नसकिएको उनले बताइन्। “पहिले यही जमिनमा धान, गहुँ र तरकारी खेती गरेर परिवार पाल्थ्यौँ, अहिले दुर्गन्धका कारण न जमिनमा जान सकिन्छ न खेती गर्न,” उनले गुनासो गरिन्।
ढलका कारण दुर्गन्ध मात्र नभई झिँगा र लामखुट्टेको प्रकोप बढ्दा रोग फैलिने जोखिम समेत बढेको स्थानीयको भनाइ छ। बालबालिका, वृद्ध र बिरामीका लागि अवस्था झनै जोखिमपूर्ण बनेको उनीहरू बताउँछन्। कारागार नजिकको टोलका झन्डै एक दर्जन परिवार प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित छन्।
स्थानीय प्रतिभा खरेलका अनुसार वर्षायाममा ढल र सडकको पानी मिसिएर पूरै क्षेत्र दलदल जस्तै बन्छ। “वर्षातमा यहाँ हिँडडुल गर्नै गाह्रो हुन्छ,” उनले भनिन्।
समस्या समाधानको माग गर्दै पार्वती खरेलसहित स्थानीयले जिल्ला प्रशासन कार्यालय, जिल्ला कारागार, धनगढी उपमहानगरपालिका र वडा कार्यालयमा पटक–पटक निवेदन दिएका छन्। तीन वर्षअघि जिल्ला प्रशासनबाट समस्या समाधान गर्ने आश्वासन पाए पनि अहिलेसम्म ठोस काम नभएको उनीहरूको गुनासो छ।
धनगढी उपमहानगरपालिकाको फोहोर व्यवस्थापन नीतिअनुसार फोहोर स्रोतबाटै वर्गीकरण, कुहिने फोहोरबाट कम्पोस्ट तथा बायोग्यास उत्पादन र सार्वजनिक जलस्रोतमा फोहोर फाल्न प्रतिबन्ध गरिएको भए पनि स्थानीय टोलमा भने त्यसको कार्यान्वयन नभएको उनीहरूको आरोप छ।
धनगढी उपमहानगरपालिका–१ का वडाध्यक्ष सन्तोष मुडभरीले कारागारको फोहोर व्यवस्थापन गर्ने मुख्य जिम्मेवारी स्थानीय प्रशासनको भएको बताए। “तीन वर्षअघि समस्या समाधान हुन्छ भन्ने आश्वासनपछि स्थानीय शान्त भएका थिए, तर काम नभएपछि अहिले असन्तुष्टि बढेको छ,” उनले भने।
स्थानीयवासीले सर्वसाधारणले खोला वा सार्वजनिक स्थानमा फोहोर फाल्दा जरिवाना गरिने तर कारागारबाट निस्कने ढलका विषयमा सम्बन्धित निकाय मौन बसेको भन्दै तत्काल समाधानको माग गरेका छन्।