दार्चुला, मालिकार्जुन — मालिकार्जुन गाउँपालिका–३ अन्तर्गत मल्बाव क्षेत्रका दुई सामुदायिक वन — धौखानी र कौलासैन — हाल तीव्र अतिक्रमण र वन फडानीको समस्यामा परेका छन्। ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्व बोकेको मालिकार्जुन शैल्यशिखर क्षेत्र समेत वन विनाशको चपेटामा परेको छ।
स्थानीय बासिन्दा अनिल सिंह धामीका अनुसार, सामुदायिक वन संरक्षणको जिम्मा उपभोक्ता समितिलाई दिइए पनि चोरी–सिकारी, फडानी र अतिक्रमण रोकिएको छैन। संरक्षण कार्यमा संलग्न कौलासैन सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष गणेश सिंह धामी भन्छन्, “स्थानीयहरूमै संरक्षणको चेतना नहुनु, र वन अध्यक्षकै जिम्मेवारी जस्तो बुझिनु, समस्याको मुख्य जड हो।”
धौखानी सामुदायिक वनका अध्यक्ष ज्ञान सिंह धामीले पनि वन क्षेत्र निरन्तर अतिक्रमणमा परेको र पटक–पटकको आग्रह बेवास्ता गरिएको बताएका छन्। “जग्गा सँगै जोडिएको भन्दै वनको भू–भाग निजीकरण गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ,” उहाँले भने।
समस्याबारे सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराइसकिएको भए पनि प्रभावकारी कदम अझै नउठिएको गुनासो समितिहरूको छ। केही समयअघि उपभोक्ता समितिले औपचारिक बैठक गरी अतिक्रमण रोकिन आग्रह गरे पनि स्थानीय स्तरबाटै फडानी र चरिचरन जारी रहेको अध्यक्षहरूको भनाइ छ।
यस सम्बन्धमा डिभिजन वन कार्यालय दार्चुलाका प्रमुख लक्ष्मीदत्त जोशी ले निरीक्षण टोली पठाइ समस्या समाधान गरिने बताएका छन्। समस्या रहेको क्षेत्र महाकाली सव–डिभिजन अन्तर्गत परेकाले त्यहाँबाट टोली खटाइने उनले बताए।
त्यस्तै, महाकाली सव डिभिजन वन कार्यालयका फरेस्टर मान बहादुर नाथ ले वन फडानी र अतिक्रमणमा संलग्नलाई कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाइने बताएका छन्।
